Statuten (algemeen voor de NV en de BV)

Strekking en betekenis van statuten
De rechtspersoon wordt (naast onder meer de wet) beheerst door de statuten. In de statuten worden normaliter de binnen de rechtspersoon bestaande organen en hun bevoegdheden beschreven (er derhalve afgebakend). Daarmee regelen de statuten de structuur en de onderlinge verhoudingen. Besluiten van de rechtspersoon die (inhoudelijk) in strijd zijn met de statuten (of door een daartoe onbevoegd orgaan zijn genomen) zijn nietig (art. 2:14 BW). Besluiten die in strijd zijn met statutaire bepalingen die de totstandkoming van het besluit regelen zijn echter vernietigbaar (dat wil zeggen geldig, totdat het wordt vernietigd; art. 2:15 BW).

Ook kan de rechter de rechtspersoon ontbinden, indien deze in ernstige mate in strijd handelt met de statuten (zie art. 2:21 lid 3 BW).

Afwijkingsmogelijkheid
Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek geeft in veel artikelen de mogelijkheid om af te wijken van de wettelijke bepalingen (beseft moet worden dat de bepalingen van Boek 2 echter dwingrechtelijk zijn). Zo bevatten veel artikelen de toevoeging ‘’…tenzij de statuten anders bepalen’’. De rechtspersoon kan hierdoor voor een groot deel de wensen en voorkeuren voor de onderlinge verhoudingen in de statuten bepalen (zie art. 2:25 BW).

Bij oprichting
De akte van oprichting (zoals genoemd in art. 2:4 BW, welke is vereist voor totstandkoming van de rechtspersoon) moet de statuten bevatten. Statuten zijn in alle gevallen verplicht.

Inhoud
In de statuten kunnen velerlei bepalingen worden opgenomen die het interne regime van de rechtspersoon nader omschrijven. De strekking van de statuten (dus welke betekenis aan bepalingen uit de statuten moet worden gegeven) moet objectief worden beoordeeld. Hieronder volgen enkele voorbeelden van wat er zoal in de statuten moet (en kan) worden opgenomen.

  • De statuten bevatten de naam, de zetel en het doel van de vennootschap (zie art. 2:66 BW voor de NV en art. 2:177 BW voor de BV).
  • Met name is het doel van belang, omdat dit de activiteiten van de rechtspersoon in zekere zin beperkt dan wel kan beperken. Door de rechtspersoon verrichte rechtshandelingen die buiten het doel van de rechtspersoon vallen zijn, blijkens art. 2:7 BW, vernietigbaar (voor zover de wederpartij bij de rechtshandeling wist of moest weten dat er sprake zou zijn van doeloverschrijding). Slechts de rechtspersoon zelf mag een beroep doen op deze vernietigingsgrond. Zo kan een rechtspersoon een rechtshandeling die buiten haar doel valt, maar vooralsnog voordelig is, in stand laten. Om problemen met doeloverschrijding te voorkomen worden in de praktijk vaak algemene en ruime doelstellingen gemaakt.
  • De statuten moeten ook het maatschappelijk kapitaal vermelden (voor de NV zie art. 2:67 BW). Voor de BV geldt slechts dat de statuten het nominale bedrag van de aandelen moeten bevatten (zie art. 2:177 BW en zie in dit kader ook de regeling van de Flex-BV).
  • Ook niet onbelangrijk is de mogelijkheid om in de statuten een zogenaamde aanwijzingsbevoegdheid van de AvA jegens het bestuur op te nemen. Waar dat bij de NV algemene instructies betreffen, mogen er bij de BV concrete (individuele) instructies worden gegeven.
  • Noemenswaardig is voorts nog dat in de statuten kan worden afgeweken van het voorkeursrecht voor de zittende aandeelhouders, dat de statuten kunnen bepalen dat de plaats van vergadering van de aandeelhouders buiten Nederland kan plaatsvinden, dat kan worden bepaald dat besluiten van het bestuur onderworpen zijn aan goedkeuring van een ander orgaan van de rechtspersoon, dat de statuten een bevoegdheidsbeperking van het bestuur kunnen bepalen en dat de statuten regelingen omtrent bijzondere aandelen kan bevatten.
  • Besluiten van het bestuur die in strijd zijn genomen met de statuten zijn vatbaar voor vernietiging (zie het hiervoor genoemde).

De (uiteraard niet uitputtende) voorgenoemde belangrijke bepalingen laten zien dat in de statuten veel kan worden geregeld (en afgeweken van de standaardbepalingen). Het doel van het schriftelijkheid (en ook publicatie!) is vanzelfsprekend rechtszekerheid (kenbaarheid aan derden en het voorkomen van geschillen).

Statutenwijziging
Slechts door een besluit van de AvA mogen de statuten worden gewijzigd (zie art. 2:121 BW e.v. en art. 2:231 BW e.v.). Eventuele beperkingen van statutenwijziging laten onverlet dat de AvA (uiteindelijk) de statuten mogen wijzigen. Logischerwijs moet een statutenwijziging via een notariële akte worden voltrokken.

Deel dit bericht: