Griffierechten voor procespartijen

Alimentatieprocedures, schadevergoedingsprocedures en echtscheidingen zijn enkele voorbeelden van procedures die via de rechter verlopen. Een belangrijke factor om al dan niet naar de rechter te stappen zijn de te verwachten proceskosten. Onder proceskosten vallen onder andere advocaatkosten en griffierechten. In dit artikel staat het griffierecht voor burgerlijke geschillen en verzoeken centraal.

Griffierechten
Wil men een zaak aanhangig maken bij een gerecht, dan zijn er griffierechten verschuldigd. De Wet griffierechten burgerlijke zaken bepaalt wanneer en hoeveel griffierecht procespartijen verschuldigd zijn.

Dagvaardingprocedures
Bij dagvaardingszaken zijn beide procespartijen griffierechten verschuldigd.

  • De eiser is vanaf de eerste uitroeping van de zaak ter terechtzitting of (indien die er niet is) vanaf de eerste roldatum verschuldigd.
  • De gedaagde is griffierecht verschuldigd vanaf zijn verschijning in het geding.

Beide partijen moeten binnen vier weken na aanvang van het moment dat zij griffierechten zijn verschuldigd (zie hierboven) het griffierecht voldoen op de rekening van het gerecht waar de zaak dient dan wel ter griffie is gestort. Zie voor het voorgaande artikel 3 lid 1 en 3 van de Wet griffierechten burgerlijke zaken.

Verzoekschriftprocedures
Bij zaken die middels een verzoekschrift aanhangig moeten worden gemaakt, zoals alimentatieprocedures en echtscheidingsprocedures, zijn de verzoeker en verweerder (wederpartij) griffierechten verschuldigd.

  • De verzoeker is vanaf het moment dat hij zijn verzoekschrift indient griffierecht verschuldigd.
  • Voor de verweerder geldt hetzelfde als voor de verzoeker, zij het dat de verweerder griffierecht is verschuldigd vanaf het moment dat hij zijn verweerschrift (het verweer op het verzoekschrift) indient.

Beide partijen moeten binnen vier weken nadat zij hun verzoekschrift respectievelijk verweerschrift hebben ingediend de griffierechten storten op de rekening van het gerecht waar de behandeling van de zaak plaatsvindt dan wel ter griffie is gestort.

Hoogte griffierecht
De hoogte van het griffierecht is afhankelijk van de hoogte van de vordering dan het wel het verzoek en het inkomen van de procespartijen.

In de bijlage van de Wet griffierechten burgerlijke zaken is een tabel opgenomen waarin de griffierechten bij alle drie instanties (de rechtbank, het gerechtshof en de Hoge Raad) zijn vermeld. Wegens de veranderlijkheid van de griffierechten wordt op dit punt verwezen naar de meest recente wetgeving inzake griffierechten. Voor rechtzoekenden is ook de proefberekening interessant.

Voor onvermogende personen is het griffierecht bij de rechtbanken, gerechtshoven en bij de Hoge Raad gelijk, ongeacht de aard van de zaak. Voor natuurlijke personen en rechtspersonen gelden verschillende hoogtes bij de verschillende instanties.

Gesubsidieerde rechtsbijstand en rechtsbijstandsverzekering
Gesubsidieerde rechtsbijstand houdt in dat onvermogende (minder draagkrachtige) personen door de overheid tegemoet gekomen kunnen worden in de proceskosten, zodat ook zij kunnen procederen en hun recht kunnen halen.

De subsidie is afhankelijk van het inkomen van de rechtzoekende. In het spraakgebruik wordt ook gesproken over een toevoeging of procederen met een advocaat van onvermogen, indien de persoon wordt bijgestaan door een advocaat. Het is belangrijk om in te zien dat griffierechten niet (volledig) vallen onder kosten die onder de gesubsidieerde rechtsbijstand vallen. Dus ook al ontvangt een persoon een toevoeging, dan moet hij/zij nog steeds griffierecht voldoen.

Er bestaat wel recht op korting, ingeval er op basis van toevoeging wordt geprocedeerd. Zie art. 16 Wet griffierechten burgerlijke zaken en de bijlage van die wet. Wil een procespartij een beroep doen op die korting, dan moet hij bij zijn dagvaarding of verzoekschrift aangeven dat hij onvermogend is. Dat kan zijn advocaat voor hem regelen of via het bijvoegen van een inkomensverklaring van de Raad voor de Rechtsbijstand.

Indien een procespartij een rechtsbijstandsverzekering heeft, worden de griffierechten gedekt door zijn rechtsbijstandverzekeraar.

Niet (tijdig) betalen van griffierecht
Indien een partij geen verschuldigd griffierecht voldoet, dan heeft dat verschillende gevolgen. De rechtbank zal de eis van de eiser niet verder behandelen en de rechter hem zal veroordelen in de proceskosten (zie art. 127a Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, hiera: Rv).

De gedaagde zal ‘’bij verstek’’ worden veroordeeld, inhoudende dat de rechter de gedaagde niet zal betrekken bij de behandeling van de zaak en dat de rechter in beginsel de vordering (verzoek) van de eiser (verzoeker) zal toewijzen, tenzij de vordering onrechtmatig of ongegrond voorkomt (art. 139 Rv). De gedaagde kan zijn verstek ‘’zuiveren’’ door alsnog zijn griffierecht te voldoen voordat het eindvonnis is gewezen.

Indien verzoeker of verweerder niet tijdig griffierechten hebben voldaan, dan verklaart de rechter de verzoeker niet ontvankelijk of betrekt hij het verweerschrift niet bij zijn beslissing (art. 282a Rv).

Er is een hardheidsclausule, inhoudende een bepaling dat de rechter de bovenstaande gevolgen niet zonder meer zal toepassen. Dat kan in het geval dat de toepassing ervan, gelet op het belang van de partij bij toegang tot de rechter, zal leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard.

Uitzonderingen
In art. 4 Wet griffierechten burgerlijke zaken zijn een groot aantal uitzonderingsgevallen opgenomen waarin geen griffierecht verschuldigd is. Zo hoeft de gedaagde bij de kantonrechter geen griffierechten te voldoen. Hetzelfde geldt voor het indienen van een verweerschrift bij de kantonrechter. De overige uitzonderingen zien op specifieke gevallen die, gelet op de strekking van dit artikel, niet nader zullen worden besproken.

Veroordeling in betaling griffiekosten
De rechter kan een procespartij veroordelen in betaling van het griffierecht van de wederpartij.

Griffierechten vermijden
Om griffierechten te voorkomen kan worden gedacht aan buitengerechtelijke geschillenoplossing, zoals het oplossen van een geschil zonder tussenkomst van derden. Aan bijzondere geschillenoplossing zoals mediation en arbitrage zijn normaliter kosten verbonden.

Deel dit bericht: