De vernietigbare overeenkomst

Aanbod en aanvaarding leiden slechts tot een geldige overeenkomst, indien er tussen partijen sprake is van wilsovereenstemming  (art. 3:33 en 6:217 BW). De geldige overeenkomst kan onder omstandigheden worden vernietigd, waardoor de geldigheid van de overeenkomst vervalt. In dit artikel wil ik de lezer kennis laten maken met de vier in de wet geregelde wilsgebreken. Deze wilsgebreken zijn bedreiging, bedrog, misbruik van omstandigheden en dwaling. Wanneer iemand een succesvol beroep op één van deze wilsgebreken doet, wordt de overeenkomst vernietigd. Hieronder worden alle wilsgebreken van art. 3:44 en 6:228 BW kort toegelicht.

Bedreiging
Bij bedreiging wordt iemand onder invloed van de bedreiging bewogen tot het verrichten van een rechtshandeling, die hij anders niet zou hebben verricht. De bedreiging moet zodanig zijn dat een redelijk oordelend persoon erdoor kan worden beïnvloed. Bij bedreiging denkt men vaak aan de situatie waarin iemand door dreigementen van fysiek geweld een rechtshandeling verricht. Ook kan ingeval van chantage er sprake zijn van bedreiging.

Voorbeeld
Albert zegt tegen Berend: “Geef mij jouw fiets of anders steek ik je neer.” Vervolgens geeft Berend zijn fiets aan Albert.

Het is natuurlijk nooit de bedoeling van Berend geweest om zijn fiets aan Albert te geven. De overeenkomst is dan vanzelfsprekend ook vernietigbaar.

Bedrog
Bij bedrog gaat het erom dat een partij een ander ertoe beweegt, middels een kunstgreep, om een rechtshandeling te verrichten. Een kunstgreep is een verzamelnaam voor alle tactieken die een bedrieger kan toepassen. Het standaard voorbeeld van bedrog is de garagehouder die handelt in tweedehands auto’s waarvan de kilometerstand is teruggedraaid. Wanneer iemand bij deze garagehouder een auto koopt, kan de koper een succesvol beroep op bedrog doen waardoor de koopovereenkomst wordt vernietigd.

Misbruik van omstandigheden
Bij misbruik van omstandigheden is veelal sprake van een bijzondere dan wel abnormale situatie waarin je kunt zeggen dat er niet normaal gewild is. Door deze bepaling mag er geen misbruik mag worden gemaakt van een bepaalde toestand waarin iemand verkeert. Dat misbruik kan bestaan uit het verrichten van een rechtshandeling of het bevorderen daarvan, terwijl degene die dat doet weer of zou moeten weten dat hij dit eigenlijk zou moeten tegenwerken.

Voorbeeld
Frans is in zijn auto onderweg naar een belangrijk sollicitatiegesprek, wanneer zijn auto het plotseling begeeft. Dan komt Rik langs en biedt hij aan om Frans naar zijn sollicitatiegesprek te brengen voor €2000,-. Frans denkt op dit moment alleen maar aan zijn toekomst en aanvaard het aanbod.

In deze situatie is overduidelijk sprake van misbruik van omstandigheden, waardoor de overeenkomst vernietigbaar is.

Dwaling
Dwaling lijkt enigszins op bedrog. Waar het bij bedrog de bedoeling van de bedrieger is om de wederpartij in een verkeerde veronderstelling te brengen, kan dit bij dwaling ook onopzettelijk gebeuren. Bij dwaling wilde men de overeenkomst wel sluiten, maar dit was het geval omdat men in een verkeerde veronderstelling verkeerde. Zou er geen verkeerde veronderstelling zijn geweest, dan zou men de overeenkomst ook niet hebben willen sluiten.

Voorbeeld
Piet heeft een zelfrijdende kraan met kentekenbewijs nodig. Jan verkoopt Piet een kraan en verzekert Piet dat voor deze kraan zeker een kentekenbewijs wordt afgegeven. Later blijkt echter dat de kraan niet in aanmerking komt voor het krijgen van een kentekenbewijs.

In deze situatie dwaalt Piet door de mededeling van Jan en de overeenkomst is dan ook vernietigbaar.

Overeenkomst vernietigen
Hoe kan een overeenkomst worden vernietigd? Een vernietigbare overeenkomst kan door een buitengerechtelijke verklaring of een rechterlijke uitspraak worden vernietigd. Een buitengerechtelijke verklaring is vormvrij, wat inhoudt dat vernietiging zowel mondeling als schriftelijk kan. Als dat niet lukt (de wederpartij houdt de andere partij aan de overeenkomst), dan kan via de rechter vernietiging van de overeenkomst worden gevorderd.

Deel dit bericht: